TOP 5 chỉ số sức khỏe của người cao tuổi cần phải theo dõi thường xuyên

Khi tuổi càng cao, cơ thể người cao tuổi thường xuất hiện những thay đổi ảnh hưởng tới sức khỏe. Việc theo dõi sức khỏe người cao tuổi hằng ngày giúp gia đình nhận biết sớm tình hình thể trạng và chủ động xử lý khi có dấu hiệu bất thường.

Vậy người lớn tuổi nên theo dõi những chỉ số nào tại nhà? Cần đo vào thời điểm nào và khi nào nên đưa người thân đi khám? Dưới đây là 5 chỉ số quan trọng cùng những lưu ý thực tế khi theo dõi sức khỏe hằng ngày.

Mục lục

Huyết áp – Chỉ số sức khỏe quan trọng ở người cao tuổi
Nhịp tim – Theo dõi hoạt động của tim
Đường huyết – Chỉ số cần quan tâm ở người có nguy cơ tiểu đường
Cân nặng – Dấu hiệu phản ánh dinh dưỡng và thể trạng
Nhiệt độ cơ thể – Phát hiện sớm dấu hiệu bất thường
Xây dựng thói quen theo dõi sức khỏe tại nhà

1. Huyết áp – Chỉ số sức khỏe quan trọng ở người cao tuổi

Huyết áp là một trong những chỉ số quan trọng hàng đầu cần được theo dõi mỗi ngày khi chăm sóc người lớn tuổi.

Huyết áp có 2 dạng là huyết áp thấp và huyết áp cao. Huyết áp cao tạo nên áp lực lớn khiến tim phải làm việc quá sức, đây chính là nguyên nhân dẫn tới các biến chứng nguy hiểm như bệnh tim mạch, nguy cơ đột quỵ. Huyết áp thấp khiến các cơ quan quan trọng (đặc biệt là não và tim) không nhận đủ lượng oxy và máu cần thiết, gây nên tình trạng choáng váng, ngất xỉu và các tình trạng cơ thể nguy hiểm.

Cách đo huyết áp tại nhà

Gia đình nên chuẩn bị máy đo huyết áp điện tử bắp tay (mua đúng loại máy đã được kiểm định hoặc được chuyên gia y tế khuyến nghị). Khi đo, cần lưu ý như sau:

Để người cao tuổi nghỉ ngơi yên tĩnh trong 5 phút trước khi đo. Trước khi đo 30 phút, lưu ý không hút thuốc, uống cà phê hay vận động mạnh trong khoảng 30 phút.

Ngồi tựa lưng vào ghế, hai chân đặt trên sàn và không bắt chéo chân. Thả lỏng toàn thân.

Đặt cánh tay trên mặt bàn sao cho vòng bít ngang tầm tim.

Tiến hành đo và ghi lại kết quả trong 2 lần, cách nhau 1 phút.

Không phải người cao tuổi nào cũng cần được theo dõi chỉ số sức khỏe huyết áp mỗi ngày. Tần suất đo nên dựa vào tình hình thực tế bệnh của người cao tuổi và theo chỉ dẫn của bác sĩ chuyên môn.

Huyết áp bao nhiêu là đáng lưu ý

Ở người trưởng thành, mức huyết áp lý tưởng là dưới 120/80 mmHg. Ngưỡng an toàn chung được khuyến nghị ở người trên 60 tuổi dao động quanh mức 120/80 mmHg đến dưới 140/90 mmHg.

Tuy nhiên, mục tiêu người cao tuổi ở người cao tuổi cần được cá nhân hóa theo bệnh nền, khả năng dung nạp thuốc và nguy cơ té ngã. Nếu huyết áp thường xuyên cao hơn hoặc thấp hơn mục tiêu được bác sĩ đặt ra, người bệnh nên trao đổi để được đánh giá và điều chỉnh điều trị khi cần. Không tự ý tăng, giảm hoặc ngừng thuốc dựa trên một lần đo.

2. Nhịp tim – Theo dõi hoạt động của tim

Nhịp tim phản ánh tốc độ co bóp của cơ tim để bơm máu đi khắp cơ thể. Nhịp tim ổn định của người trưởng thành nằm trong khoảng 60 – 100 lần/ phút. Gia đình cần đặc biệt chú ý nếu người cao tuổi xuất hiện nhịp tim bất thường so với hằng ngày, đi kèm là các triệu chứng chóng mặt, đau tức ngực, khó thở,…

Ngoài việc đo và theo dõi chỉ số, gia đình cần chú ý thêm trạng thái thực tế của người cao tuổi diễn ra tại thời điểm đó như thế nào để kịp thời ứng phó phù hợp.

Cách theo dõi nhịp tim cơ bản

Xin lưu ý đây là các tự kiểm tra tại nhà cơ bản đối với người bệnh, gia đình đã được bác sĩ hướng dẫn và cho phép khi người nhà có khả năng tự đo và đánh giá thực tế dựa. Quy trình đo như sau:

Để người cao tuổi nghỉ ngơi ổn định khoảng 5 phút. Sau đó đặt ngón trỏ lên giữa mặt trong cổ tay, phía dưới gốc ngón tay cái.

Đến số nhịp tim đập trong 1 phút. Ghi lại kết quả và những biểu hiện đi kèm nếu có.

Nếu nhịp tim thường xuyên quá nhanh, quá chậm hoặc không đều so với mức thông thường của bản thân, người cao tuổi nên được kiểm tra bởi cơ sở y tế.

3. Đường huyết – Chỉ số cần quan tâm ở người có nguy cơ tiểu đường

Đường huyết là lượng glucose đang lưu thông trong máu, đóng vai trò là nguồn năng lượng chính cung cấp cho tế bào, cơ quan và hệ thần kinh cơ thể. Khi đường huyết tăng hoặc giảm quá mức, người cao tuổi có thể gặp những vấn đề ảnh hưởng đến sức khỏe và khả năng sinh hoạt.

Việc theo dõi chỉ số này đặc biệt quan trọng với người đã được chẩn đoán đái tháo đường, đang sử dụng insulin hoặc một số thuốc có nguy cơ gây hạ đường huyết.

Nên đo đường huyết vào thời điểm nào?

Tùy tình trạng sức khỏe người cao tuổi, bác sĩ có thể đưa ra hướng dẫn đo đường huyết lúc đói, trước bữa ăn, sau ăn hoặc trước khi đi ngủ. Gia đình cần quan sát các biểu hiểu cùng lúc như: run tay, vã mồ hôi và mệt bất thường, lờ đờ,…

Khi đo tại nhà, cần rửa sạch và lau khô tay, sử dụng que thử phù hợp với máy đo, đồng thời ghi lại kết quả theo dõi.

Đường huyết bao nhiêu là bình thường?

Đường huyết an toàn ở người bình thường dao động tùy từng thời điểm đo:

Lúc đói (sau nhịn ăn ít nhất 8 tiếng) sẽ rơi vào 70 – 99 mg/dL.
Sau ăn 1-2 tiếng: Dưới 140 mg/dL.
Đo ngẫu nhiên bất kỳ lúc nào: Dưới 140 mg/dL.

4. Cân nặng – Dấu hiệu phản ánh dinh dưỡng và thể trạng

Cân nặng là 1 trong những chỉ số không cần thiết phải đo mỗi ngày nhưng cần được theo dõi định kỳ cụ thể để phát hiện tình trạng tụt hoặc tăng bất thường.

Tụt cân đột ngột (giảm trên 5% cân nặng trong 1-3 tháng): Cảnh báo hội chứng suy mòn, suy dinh dưỡng, teo cơ tuổi già hoặc các bệnh lý ác tính tiềm ẩn.
Tăng cân nhanh bất thường (tăng 1-2kg chỉ trong vài ngày): Thường là dấu hiệu tích nước phù nề do suy tim tiến triển hoặc suy giảm chức năng lọc của thận, chứ không phải tăng mỡ hay tăng cơ.

5. Nhiệt độ cơ thể – Phát hiện sớm dấu hiệu bất thường

Nhiệt độ cơ thể là chỉ số hữu ích khi người cao tuổi cảm thấy mệt, rét run, ho hoặc có biểu hiện nhiễm trùng. Ở người lớn tuổi, một số bệnh có thể diễn biến không điển hình; người bệnh đôi khi không sốt cao dù đang gặp vấn đề sức khỏe.

Nhiệt độ bình thường có thể dao động theo thời điểm trong ngày, vị trí đo và đặc điểm từng người. Vì thế, nên so sánh kết quả với mức thân nhiệt thông thường của người được theo dõi, thay vì chỉ dựa vào một con số duy nhất.

Cách đo và nhận biết dấu hiệu gia đình cần lưu ý

Sử dụng nhiệt kế phù hợp và làm theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Nếu đo ở miệng, nách, tai hoặc trán, cần lưu ý rằng kết quả có thể khác nhau giữa các vị trí.

Nhiệt độ từ 38°C trở lên thường được xem là sốt ở người trưởng thành. Tuy nhiên, với người cao tuổi yếu, suy giảm miễn dịch hoặc có nhiều bệnh nền, cần chú ý cả những thay đổi nhỏ so với bình thường. Nếu người cao tuổi đột ngột lú lẫn, thở nhanh, lơ mơ, rét run nhiều hoặc suy kiệt, không nên chờ đến khi sốt cao mới tìm trợ giúp y tế.

6. Xây dựng thói quen theo dõi sức khỏe tại nhà

Theo dõi chỉ số chỉ thực sự hữu ích khi được thực hiện đúng cách và duy trì đều đặn. Gia đình có thể chuẩn bị một cuốn sổ hoặc bảng theo dõi trên điện thoại, ghi rõ ngày đo, kết quả, thời điểm đo và triệu chứng đi kèm.

Một số nguyên tắc nên duy trì:

Đo đúng cách: Sử dụng thiết bị phù hợp và thực hiện theo hướng dẫn.
Ghi chép nhất quán: Không so sánh các kết quả đo trong điều kiện quá khác nhau.
Không tự ý điều chỉnh thuốc: Trao đổi với bác sĩ khi các chỉ số thường xuyên vượt mục tiêu.
Kết hợp theo dõi triệu chứng: Chú ý tình trạng ăn uống, giấc ngủ, khả năng vận động và mức độ tỉnh táo.
Khám sức khỏe định kỳ: Một số vấn đề như rối loạn mỡ máu, chức năng thận hoặc suy giảm dinh dưỡng cần được đánh giá bằng xét nghiệm và thăm khám, không thể phát hiện đầy đủ chỉ bằng việc đo tại nhà.

Đặc biệt, nếu người cao tuổi có dấu hiệu đột ngột như đau ngực, khó thở nặng, méo miệng, yếu liệt một bên cơ thể, khó nói hoặc mất ý thức, cần gọi cấp cứu ngay. Không nên trì hoãn để đo lại các chỉ số.

Xem thêm: